Het is alweer zeven maanden geleden dat mijn vader doodging. Ik was erbij, als volwassene deze keer, en deed alles wat ik niet kon toen mijn moeder stierf en ik nog maar een kind was. Het was goed, in harmonie. We deden het samen, mijn broers en zussen en ik, het afscheid nemen van hem. En ook een beetje van haar.
Maar de harmonie was een week later alweer weg. Want zo hebben we dat vroeger geleerd: niet meer praten over de overledene, niet je gevoelens tonen, niet zeggen dat je hem mist. Het leven gaat door. Hup, de schouders eronder en niet zeuren.
Het valt niet mee de overgebleven ouder te verliezen. Het verdriet is misschien wel groter. Wat het extra moeilijk maakt is die vervelende, ooit aangeleerde manier: jezelf afsluiten om het niet te hoeven voelen.
Dat doe ik ook: ik sluit me af om het niet te hoeven voelen. Meestal heb ik dat niet door. En dan ben ik onrustig, paniekerig, en heb ik geen idee waar het mee te maken heeft. Met de dood van je vader, zegt mijn vriend dan. O ja, dat zal het wel zijn, maar contact met dat gevoel heb ik niet. Ik sluit me af, net als vroeger.
Hoe moet dat, rouwen? Ik weet het zo goed voor een ander, maar voor mezelf raak ik steeds weer de draad kwijt. Nu, op het moment dat ik dit opschrijf, heb ik het even weer door en probeer ik mezelf ervan te doordringen: het is logisch dat je verdriet hebt, je mag dat ook tonen. Loop er niet voor weg, maar doorleef het.
Het is een gevoelig punt: de confrontatie met de dood. Ik zal daar altijd een gevoeligheid houden. Dat is logisch, heel logisch als je op jonge leeftijd je moeder verliest. Maar het is zo jammer, dat ik het steeds opnieuw niet doorheb.
Een paar maanden na de dood van mijn vader trad ik weer op, zingend en dansend. Ik merkte dat ik het helemaal niet leuk vond. Logisch misschien, maar ik snapte niet wat ik had. De maanden daarna ervoer ik, dat ik aan heel veel dingen geen lol meer beleefde. Ik deed erg mijn best om ze wel leuk te laten zijn om vervolgens frustratie op frustratie op te lopen. Ik snapte er niks van. Wat mankeert mij? Waar heeft dit mee te maken? Met de dood van je vader, zegt mijn vriend dan weer. O ja, dat was ik weer vergeten. Contact met dat gevoel heb ik niet.
Wat is het leven toch een worsteling.
Wat wil ik hier mee zeggen? Dat het zo ontzettend lastig is. Je raakt niet alleen op jonge leeftijd je moeder of vader kwijt en kunt daar als kind niets mee, maar je leert ook nog eens op een heel verkeerde manier met de dood om te gaan.
November 2002
Naar wisselcolumn index